Công bố bằng tiếng Việt thiếu trong hầu hết các nguồn dữ liệu tự động. Sự thiếu đó không ngẫu nhiên — nó lệch theo lĩnh vực, theo loại công trình và theo người.
Nghĩa là số liệu tính từ những nguồn đó nói giảm về một số người nhiều hơn về những người khác.
Vì sao thiếu
- Nhiều tạp chí trong nước không nằm trong các nguồn lập chỉ mục quốc tế.
- Siêu dữ liệu không có bản tiếng Anh nên khó khớp.
- Dấu tiếng Việt bị mất trong quá trình xử lý.
- Tên tác giả bị đảo thứ tự hoặc mất chữ đệm.
- Công trình ứng dụng và báo cáo cho ngành gần như không được ghi ở đâu.
Ai chịu thiệt nhiều nhất
- Người làm lĩnh vực có tính địa phương cao — nông nghiệp, y tế cộng đồng, chính sách, giáo dục.
- Người công bố chủ yếu trong nước.
- Người làm nghiên cứu ứng dụng thay vì nghiên cứu cơ bản.
- Sự thiệt này không hiện lên như một khoảng trống — nó hiện lên như một hồ sơ mỏng.
Bạn làm được gì
- Tự thêm công trình vào hồ sơ định danh của bạn — thêm tay được, và không ai làm hộ.
- Ghi cả tiêu đề tiếng Việt và bản dịch tiếng Anh.
- Ghi định danh của công bố nếu có; nếu không, ghi đủ thông tin để tra được.
- Thêm cả báo cáo, bộ dữ liệu, tài liệu hướng dẫn ngành.
- Làm một lần cho toàn bộ sự nghiệp, sau đó thêm dần.
Cơ sở đào tạo làm được gì
- Yêu cầu tạp chí của mình cấp định danh cho từng bài.
- Cung cấp siêu dữ liệu song ngữ.
- Giữ kho lưu trữ mở của cơ sở và cho phép thu thập siêu dữ liệu.
- Chuẩn hoá cách viết tên tác giả trong hệ thống nội bộ.
Khi dùng số liệu để ra quyết định
- Nêu rõ nguồn bao phủ được gì và bỏ sót gì.
- Đừng so người làm lĩnh vực địa phương với người làm lĩnh vực quốc tế bằng cùng thước đo.
- Cho phép bổ sung công trình chưa được lập chỉ mục trong hồ sơ đánh giá.
- Đếm ít không nghĩa là làm ít.
Một điều đáng nhớ
Không ai sẽ thêm công trình tiếng Việt của bạn vào hồ sơ hộ bạn.
Các nguồn tự động không thấy chúng, và một hồ sơ mỏng trông giống hệt một sự nghiệp mỏng đối với bất kỳ ai đọc nó mà không biết chuyện này.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao công trình tiếng Việt bị thiếu?
Nhiều tạp chí trong nước không nằm trong nguồn lập chỉ mục quốc tế, siêu dữ liệu không có bản tiếng Anh, dấu tiếng Việt bị mất, tên bị đảo thứ tự, và công trình ứng dụng không được ghi.
Ai chịu thiệt nhiều nhất?
Người làm lĩnh vực có tính địa phương cao như nông nghiệp, y tế cộng đồng, chính sách, giáo dục; người công bố chủ yếu trong nước; và người làm nghiên cứu ứng dụng.
Nhà nghiên cứu làm được gì?
Tự thêm công trình vào hồ sơ định danh, ghi cả tiêu đề tiếng Việt lẫn bản dịch, ghi định danh công bố hoặc đủ thông tin để tra, và thêm cả báo cáo cùng bộ dữ liệu.
Cơ sở đào tạo làm được gì?
Yêu cầu tạp chí của mình cấp định danh cho từng bài, cung cấp siêu dữ liệu song ngữ, giữ kho lưu trữ mở cho phép thu thập, và chuẩn hoá cách viết tên tác giả.
Dùng số liệu để ra quyết định cần lưu ý gì?
Nêu rõ nguồn bỏ sót gì, không so lĩnh vực địa phương với lĩnh vực quốc tế bằng cùng thước đo, cho phép bổ sung công trình chưa lập chỉ mục — đếm ít không nghĩa là làm ít.
